Ücret karşılığında eşya nakleden bütün gerçek veya tüzel kişiler naklettikleri eşya için V.U.Kanunu’nun 209. maddesindeki yazılı bilgilerle sürücünün ad ve soyadı ve aracın plaka numarası ihtiva eden ve seri numarası dahilinde teselsül eden irsaliye kullanmak mecburiyetindedir.
Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın alınan mahsuller (tarımsal veya hayvansal ürünler) için düzenlenen ve fatura yerine geçen bir belgedir.
Müstahsil makbuzunu, birinci ve ikinci sınıf tacirler ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler, götürü usule tabi veya vergiden muaf çiftçilerden satın aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz düzenlemeye ve bunlardan birini imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerini ona imzalatarak almaya mecburdurlar. Mal, tacir veya çiftçi adına bir adamı veya aracı tarafından alındığı takdirde makbuz bunlar tarafından düzenlenerek imzalanır. Çiftçiden avans üzerine yapılan alımlarda makbuz malın teslimi sırasında düzenlenir.
Müstahsil makbuzunun şu bilgileri taşıması gerekir:
Müstahsil makbuzu, seri ve sıra numarası ile teselsül ettirilir.
GVK’ nin 94. Maddesine göre çiftçilerden, ticaret borsalarında tescil ettirilmeden satın alınan zirai ürünler için yapılan ödemelerden;
Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2, hayvanlar ve bunların mahsulleri için % 1 oranında gelir vergisi stopajı ve % 10 fon payı kesintisi yapılır.
Birinci ve ikinci sınıf tacirlerle, defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbabı ve çiftçiler tarafından düzenlenir. Bunlar;
_ Kazançları götürü usulde tespit edilen tacirlere,
_ Kazançları götürü usulde tespit edilen serbest meslek erbabına,
_ Vergiden muaf esnafa,
bir iş yaptırdıkları veya onlardan bir mal satın aldıkları takdirde, iki örnek gider pusulası düzenleyerek işi yapan veya malı satana imzalattırırlar ve bir örneğini onlara verirler. Gider pusulası, götürü usulde vergilendirilen ticaret ve sanat erbabı ile vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir.
Gider pusulasında, en az şu bilgilerin bulunması zorunludur:
_ Yaptırılan işin veya satın alınan malın bedeli, kesilen vergi oranı ve net tutarı,
_ Malı satın alan veya işi yaptıranın adı, soyadı, varsa ticaret ünvanı, vergi dairesi, hesap numarası ve adresi,
_ Seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihi.
Gelir Vergisi Kanununun 94. Maddesine göre esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden;
Gider pusulasında stopaj yoluyla kesilen vergiler Muhtasar Beyanname ile Vergi dairesine beyan edilir ve ödenir.
Yazar kasanın elektrik kesintisi gibi nedenlerle kullanılmayacak olması halinde düzenlenen bir belgedir.
Perakende satış fişinde Yu bilgilerin bulunması zorunludur:
Perakende satış fişinin düzenlenmesi sırasında, toplam bedelin ayrıca yazı ile de belirtilmesi ve rakamla yazılan toplamın her iki tarafının çift çizgi ile kapatılması zorunludur. Perakende satış fişi, bir asıl, bir suret olarak düzenlenip aslı müşteriye verilir. Bu fiş, dip koçanlı olarak da düzenlenebilir.
Fatura ve sevk irsaliyesi birbirinden ayrı olarak düzenlenen iki belgedir. Fatura ve sevk irsaliyesinin ayrı ayrı düzenlenmesi, mükellefin iş yükünü artırdığı gibi faaliyetlerinin de aksamasına neden olmaktadır. İsteyen mükellefler, fatura ve sevk irsaliyesinin yerine irsaliyeli fatura adı altında tek belge olarak düzenleyeceklerdir.
İrsaliyeli faturada şu bilgiler bulunur:
İrsaliyeli fatura kullanma ile ilgili yasal düzenlemenin esasları aşağıdaki gibidir:
